Print deze pagina

Waarom is coöperatief leren belangrijk?

Op veel basisscholen wordt aandacht besteed aan 'samenwerken' of 'coöperatief leren'. Deze tendens is veelal te verklaren door de behoefte van scholen om praktische invulling te geven aan 'adaptief onderwijs' of het beter kunnen 'omgaan met verschillen tussen leerlingen'.
Leerkrachten staan voor de uitdaging in een heterogene groep recht te doen aan verschillen tussen leerlingen. Differentiatie binnen de groep is alleen mogelijk wanneer leerlingen zelfstandig kunnen werken. De leerkracht heeft dan tijd om een of enkele leerlingen extra instructie of begeleiding te geven. Zelfstandig werken kan individueel plaatsvinden, maar ook in groepjes. Samenwerken in een groepje heeft als meerwaarde dat leerlingen van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen helpen. Coöperatief leren kan op deze manier een waardevolle aanvulling zijn op de werkwijzen die in de groep toegepast worden.
Hieronder worden vier algemene argumenten gegeven voor het stimuleren van samenwerking tussen leerlingen. Klik op een argument voor een toelichting.

Daagt uit tot actief en constructief leren

Coöperatief leren is een vorm van actief en constructief leren. Het gaat op school niet alleen om het overdragen van kennis door de leerkracht, maar het is vooral belangrijk dat leerlingen leren informatie te verzamelen en te verwerken. Coöperatief leren stimuleert dat leerlingen actief informatie verwerven, bewerken, toepassen of oefenen. Doordat de leerlingen met elkaar over de leerstof praten, elkaar uitdagen om een moeilijk begrip uitleggen en hun gedachten onder woorden brengen, ondergaat de leerstof een persoonlijke bewerking en krijgt daardoor meer betekenis voor de leerling. De kans dat daardoor het geleerde op school ook in situaties buiten de school wordt toegepast, wordt hierdoor vergroot. Leerlingen verwerven functionele kennis.

Stimuleert de interactie tussen leerlingen
Coöperatief leren stimuleert de interactie tussen de leerlingen. Leerlingen zijn met elkaar in gesprek over de inhoud van het werk. Interactie tussen leerlingen onderling leidt tot ontwikkeling, zowel op cognitief als op sociaal gebied. Op cognitief gebied leren kinderen van het verwoorden van hun kennis, gedachten, opvattingen en ideeën, het spiegelen hiervan aan die van anderen en eventueel het bijstellen van hun kennis en opvattingen. Ook sociale en communicatieve vaardigheden worden door de interactie bevorderd. Bij een groepsopdracht moet je anderen gelegenheid geven een inbreng te hebben, leren luisteren en reageren en met elkaar tot een goede uitvoering van de opdracht zien te komen.
Samenwerken is een vaardigheid die van groot belang is om goed te kunnen functioneren in het maatschappelijk leven. Eén van de doelen van het basisonderwijs is dan ook het bevorderen van de sociale redzaamheid van de leerlingen. Dit heeft betrekking op ‘vaardigheden die het individu nodig heeft in het sociale verkeer in leef- en werkgemeenschappen en in vrije tijd’. Als voorbeeld wordt genoemd dat mensen moeten kunnen participeren in groepswerk en groepsprocessen. Coöperatief leren biedt kinderen volop kansen dit te leren.
Benut verschillen tussen leerlingen als kans om van elkaar te leren
Coöperatief leren maakt gebruik van verschillen die er zijn tussen leerlingen. Leerlingen in een groep verschillen van elkaar op vele aspecten. Niet alleen in begaafdheid, leermogelijkheden en leerstijl, maar ook in sociaaleconomische en culturele achtergrond en sekse. Bij coöperatief leren werken leerlingen in heterogene groepjes samen. Verschillen bieden kansen om van elkaar te leren.
Levert een bijdrage aan een goed pedagogisch klimaat
Coöperatief leren bevordert een positief pedagogisch klimaat. Door regelmatig coöperatieve werkvormen toe te passen wordt duidelijk dat het belangrijk is samen te werken aan activiteiten en samen doelen te bereiken. Kinderen leren elkaar beter kennen en er ontstaan meer onderlinge relaties. Door te ervaren dat je met verschillende leerlingen prettig samen kunt werken, ook met kinderen die heel anders zijn dan jijzelf, ontstaat respect en waardering voor elkaar. Juist voor kinderen met speciale leerbehoeften is een veilig pedagogisch klimaat een voorwaarde voor ontwikkeling in het reguliere basisonderwijs.

Bron: Förrer, M., Jansen, L. en Kenter, B. (2004). Coöperatief leren voor alle leerlingen! Praktische toepassingen voor leerlingen met speciale behoeften. Amersfoort: CPS, onderwijsontwikkeling en advies